Tunis (arap. تونس), službeno: Tunišanska Republika (arap. الجمهورية التونسية), magrebska je država u severnoj Africi, koja se na severu i na istoku graniči sa Sredozemnim morem. Na zapadu ima granicu s Alžirom (965 km) i na jugoistoku s Libijom (459 km). Ime države dolazi od imena glavnog grada Tunisa, koji se nalazi na severu zemlje.

Oko 40 % teritorije zemlje pokriva saharska pustinja, dok je ostatak zemlje veoma plodan. Ovaj prostor je kolevka kartaginske civilizacije i žitnica Rimskog carstva.

Od 1957. Tunis je predsednička republika. Danas je član brojnih svetskih i regionalnih organizacija uključujući Arapsku ligu, Afričku uniju i Zajednicu sahelo-saharskih država.

Klima Tunisa podložna je sredozemnim i saharskim uticajima. Sastoji se od sedam bioklimatskih zona između kojih postoji velika razlika u mogućnostima uzgoja. Najveću klimatski granicu između severa i ostatka zemlje čini tuniski planinski lanac koji odvaja mediteransku i saharsku klimu.

Godišnji broj padavina varira kroz regije:

  • oko 1 000 milimetara na severu
  • oko 380 milimetara u središnjem delu
  • oko 300 milimetara na jugu

Letnju sezonu obeležava suva klima koja je obeležena visokim vrućinama i sušom zbog juga. Temperature variraju u zavisnosti od položaja, nadmorske visine i blizine Sredozemnog mora. Prosečne temperature za celu zemlju variraju od 12 °C do 30 °C. Zemlju karakteriše vrlo veliki broj sunčanih sati (oko 3000 sati godišnje). U područjima planina Krumiri moguće su temperature oko 0 °C zimi i oko 50 °C leti u pustinjskim područjima.

Iako se većina Tunišana (98 %) izjašnjava kao Arapi, većina su berberskog porekla: manje od 20 % njihove genetske strukture izvorno je s Bliskog istoka. Tako da su Berberi, koji predstavljaju značajnu manjinu u Maroku i Alžiru, vrlo mnogobrojni u Tunisu. Mnoge druge civilizacije su takođe ostavile svoj trag na Tunišanima: Feničani, Rimljani, Vandali iz Nemačke, Arapi, Turci i na kraju Francuzi. Ovde se naselilo i puno Maura i Jevreja koji su pobegli iz Španije krajem 15. veka.

Većina Tunišana (98 % stanovništva) su muslimani suniti (melikiti). Vrlo jaka jevrejska populacija, koja ovde postoji već 2.000 godina, na jugu Đerbe, danas se svela na vrlo malobrojnu grupu koja većinom živi u području grada Tunisa. Takođe postoji i malobrojna zajednica Hrišćana.

Stanovništvo Tunisa godišnje se povećava stopom od 1,08 % a stopa urbanizacije je 2003. godine bila 63,3 %. Tunis je takođe i zemlja s vrlo visokom stopom emigracije: broj Tunišana u inostranstvu doseže brojku od 885.000 ljudi. 83 % njih živi u Evropi, a od toga 511.000 u Francuskoj.

Tunisku kulturu obogaćuje 3.000 godina stara istorija i na njoj se mogu naći tragovi punske, arapske, turske, afričke, evropske i islamske kulture, kao i brojni uticaji dinastija koje su vladale zemljom. Istorijska mesta (amfiteatar u El Džemu, muzeji (Nacionalni muzej u Bardou), gradska arhitektura (Sidi Bu Said s arapsko-andaluškim uticajem), kuhinja (francuski bageti, sirevi i kroasani, kao i italijanske testenine) i muzika, svedoče o mešanju raznih mediteranskih kultura.

Od svih zemalja u Magrebu Tunis je jezično najhomogeniji. Jezici koji se govore u Tunisu jesu tuniski arapski (maternji jezik većine stanovništva koji je nastao iz književnog arapskog i nema službeni status) i književni arapski (službeni jezik koji se uči od predškolskog obrazovanja). Veoma veliki broj Tunišana govori francuski (jezik kulture koji se uči od osnovne škole), a često se u osnovnoj školi predaje i engleski.

U srednjoj školi obavezno je učenje četvrtog jezika, a u izboru su: nemački, španski, italijanski, ruski i kineski. U Đerbi i nekoliko drugih regija na jugu zemlje mogu se naći govornici berberskih dijalekata šelha i nafusi. Obrazovanje je besplatno i obavezno za svu decu do 16 godina. Stopa nepismenosti u zemlji 2004. godine bila je 22,9 %. Stopa obrazovanja dece od 6 godina bila je 99 %, jednaka i za dečake i devojčice.

Tuniska muzika najviše je podložna uticajima arapsko-andaluške, arapske i zapadnjačke muzike. Najpoznatiji tuniski muzički žanr je maluf. Klasična arapska muzika svira se s tradicionalnim instrumentima kao darbuka i ud i sa instrumentima specifičnim za Tunis, kao mezued.

Među poznatije tuniske pevače spadaju Šeik El Afrit, Mohamed Jamusi i Habiba Msika. Poznati su i muzičari kao Anuar Brahem ili Amina Srarfi. Vrlo je popularna i muzika iz drugih arapskih zemalja, kao Egipat, Liban ili Sirija. U novije vreme veliku popularnost stekla je i zapadnjačka muzika, pa tako postoji mnoštvo grupa i festivala roka, hip hopa, regea i džeza.

Godišnje se u zemlji održava mnoštvo međunarodnih, nacionalnih i lokalnih festivala. Većinom dominiraju muzički i pozorišni festivali. Neki od tih festivala imaju prilično široku tematiku, kao npr. Kartaginski festival, dok su drugi vrlo specifični, kao npr. Festival umetnosti od plastike u Mahresu ili Tabarka Džez Festival.

Tunis je poznat po svojim umetničkim zanatskom proizvodima:

Grnčarstvo i keramika: Oblikovanje i dekoracija ovih proizvoda još se obavljaju na starinski način. Najčešći motivi su linije, tačke, krstovi i sl. Najpoznatiji su primerci iz Gelale.

Tepisi: Umetnost izrade tepiha datira još iz otomanskog vremena.

Nošnje: Još početkom 20. veka svaka je regija imala svoju vlastitu nošnju. Danas se tradicionalna nošnja odeva samo za svečane ceremonije i venčanja. Jeba je najtradicionalnija nošnja koja pokriva celo telo, a razlikuju se po kvalitetu materijala, kao i po boji.

Mozaici: U Tunisu se nalazi najveći broj antičkih mozaika u svetu. Ova se umetnost razvila još u rimsko doba, a najveći mah uzela je od 2. veka. Ovde se po njihovoj izradi može govoriti o afričkoj školi.

Papuče: Uopšte muške papuče su u prirodnoj boji kože. Ženske papuče obično su protkane svilom, pamukom, zlatom i srebrom, sa cvetnim motivima ili znakovima polumjeseca.

Radovi od gvožđa: Tunišani svoj običaj dekoracije vrata s kovanim gvožđem duguju Andalužanima. Vrata su obično plava, a takva se dekoracija stavlja i na prozore i otvore za vazduh na kuhinjama i kupaonicama. Kako bi sačuvali intimnost doma, vrata su rađena samo s malenim otvorima za gledanje na ulicu.

Tuniska kuhinja bogata je i raznolika i pomalo se razlikuje od kuhinja drugih država u Magrebu. Bazira se na povrću, ovčijem i goveđem mesu (u nekim regijama i kamiljem mesu), ribi (na obalnim područjima) i testeninama. Bageti se takođe često konzumiraju uz jela. Najpopularnije jelo su špagete ili makarone koje se poslužuju s umakom od paradajza.

Stanovništvo Tunisa čini 99 % muslimana. Ostalo čine hrišćani. Keruan je sveti grad za mnoge muslimane, i mnogi muslimani suniti ga smatraju četvrtim najsvetijim gradom za islam, posle Meke, Medine i Jerusalima, i najsvetijim gradom Magreba.

Ponudu možete videti ovde!

Tunis